Kiedy pojedziemy koleją z Oświęcimia do Tychów przez Bieruń?

O planie prac na najbliższe lata, ale i o problemach z finansowaniem etapu z Bierunia Starego do Oświęcimia dyskutowano szeroko w Bieruniu w ubiegły piątek, 9 stycznia. Tematem spotkania był przede wszystkim planowany harmonogram robót zmierzający do rewitalizacji linii kolejowych nr 179 (odcinek Bieruń Stary - Tychy)  oraz nr 140 i 169 (odcinek Tychy - Orzesze Jaśkowice) i o tym głównie rozmawiały samorządy z PKP PLK S.A.

Spotkanie, zainicjowane przez Burmistrza Miasta Bierunia Sebastiana Macioła, zgromadziło szeroką reprezentację środowiska samorządowego (prezydenci, burmistrzowie, wójtowie Tychów, Oświęcimia, Łazisk Górnych, Orzesza, Wyr, starostowie powiatów bieruńsko-lędzińskiego oraz oświęcimskiego) oraz przedstawicieli Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Polskiej Grupy Górniczej, reprezentantów KWK „Piast-Ziemowit” oraz oczywiście Polskich Kolei Państwowych PLK S.A.

Krótką prezentacją przygotowaną przez Miasto Bieruń przypomniano historię zmagań samorządów Bierunia, Oświęcimia, Tychów, Łazisk Górnych, Orzesza oraz Wyr o realizację połączenia pomiędzy Oświęcimiem a Orzeszem Jaśkowice. Zmagań, które zwieńczone zostały zawartym 5 kwietnia 2016 porozumieniem na współfinansowanie przez te jednostki Studium Wykonalności przedsięwzięcia.

Przypomniano, że w oparciu o opracowane Studium Wykonalności PKP PLK S.A. złożyło wniosek o dofinansowanie zadania polegającego na opracowaniu dokumentacji projektowo-budowlanej, który uzyskał wsparcie finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. W końcówce 2020 roku powstała Koncepcja Programowo-Przestrzenna, a na początku 2024 roku w Urzędzie Miasta Tychy odbyło się spotkanie podsumowujące prace PKP nad dokumentacją projektowo-budowlaną.

W tym czasie samorządy, świadome istotności tego połączenia, podejmują szereg uchwał: rady miast i gmin wskazują na potrzebę szukania możliwości finansowania tego zadania inwestycyjnego. Przypomniał to Burmistrz  Bierunia, mówiąc:

- Prezydenci, Burmistrzowie i Wójtowie praktycznie każdego z miast zainteresowanych powstaniem tego połączenia przedstawili radnym  propozycje uchwał lub stanowisk, które te następnie podjęły. Za kluczową należałoby uznać tą z listopada 2024 roku, podjętą przez Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, kiedy to 41 miast i gmin tworzących GZM powiedziało jednym głosem - to połączenie jest dla nas bardzo ważne i należy podjąć usilne starania jego sfinansowania. W walce o realizację tego zadania wspierali nas też wówczas senator Andrzej Dziuba oraz poseł Michał Gramatyka.

Efekt: PKP PLK składa wniosek o dofinansowane zadania ze środków europejskich w ramach FENiKS-a i w 2025 roku je uzyskuje, na etap I oraz II przedsięwzięcia (patrz: grafika poniżej).

W tym miejscu spotkania nastąpił czas przedstawienia planów spółki kolejowej. Prezentacja wyświetlona przez Centrum Realizacji Inwestycji PKP PLK wskazała wstępny harmonogram działań mających doprowadzić do rozpoczęcia obu inwestycji, bo, jak wskazano, będą to dwa oddzielne zadania. W pierwszej kolejności zaplanowane jest ogłoszenie przetargu na wybór wykonawcy odcinka Tychy - Bieruń Stary (I kwartał 2026), następnie, w II kwartale 2026 planowane jest ogłoszenie postępowania przetargowego na wybór wykonawcy odcinka Orzesze Jaśkowice - Tychy.

Oba zadania mają opracowaną dokumentację projektowo-budowlaną oraz uzyskane decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach. Konieczne będzie jednak zaktualizowanie dokumentacji budowlanych oraz, co najistotniejsze, uzyskanie dla obu etapów decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej (ULLK). Jest to dokument, który określa przebieg linii kolejowej i jednocześnie pełni rolę pozwolenia na budowę, zatwierdza podziały geodezyjne oraz umożliwia wywłaszczenie nieruchomości niezbędnych pod inwestycję. Prace te planuje się w terminach wskazanych na poniższych grafikach.

Co najistotniejsze, zakłada się, że oba zadania muszą zakończyć się w 2029 roku, co wynika chociażby z warunków uzyskanego dofinansowania i terminów rozliczenia zadań finansowanych w ramach perspektywy unijnej 2021-2027.

W trakcie dyskusji, która nastąpiła po zakończeniu prezentacji, samorządy zwróciły uwagę na kilka istotnych aspektów, m.in. na potrzebę przywrócenia kładki dla pieszych w Orzeszu w związku z planowanym tam centrum przesiadkowym - PKP potwierdziła realizację tego elementu w ramach rewitalizacji linii Orzesze Jaskowice - Tychy.

Burmistrz Bierunia zwrócił uwagę na potrzebę wspólnego wypracowania z powiatem i gminą zasad tymczasowej organizacji ruchu w ciągu drogi powiatowej, ul. Chemików w związku z planami wyburzenia wiaduktu kolejowego nad ta ulicą  i budowy w tym miejscu nowego obiektu. Zwrócił też uwagę na fakt potrzeby powiazania tego zadania z innym zadaniem, które w najbliższych kilkunastu miesiącach najprawdopodobniej rozpocznie się w mieście:

- Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie zaplanowało na 3 lutego br. otwarcie ofert na przebudowę wałów rzek Wisły, Gostynki, Pszczynki i Mlecznej. Wały tej ostatniej na zaplanowanym do przebudowy odcinku są w bezpośrednim sąsiedztwie rewitalizowanej linii kolejowej, wręcz w stanowią punkt wspólny w okolicach planowanego przez kolej do wyburzenia wiaduktu kolejowego. Należy zobligować przyszłego wykonawcę zadania kolejowego do ścisłych uzgodnień zakresu i terminów prac z wybranym oby jak najszybciej wykonawcą przebudowy wałów.

Obecny na spotkaniu Starosta Bieruńsko-Lędziński Łukasz Odelga zwrócił też uwagę, aby ponownie zwrócić uwagę na stan techniczny przewidzianej do remontu kładki dla pieszych pomiędzy ulicami Staromłyńska a Rędzinną. Spółka kolejowa zapewniła, że przyszły wykonawca zobligowany będzie do ponownej weryfikacji stanu technicznego tej kładki, i w razie potrzeby zaplanowane zostaną dodatkowe roboty remontowe na tym obiekcie.

W drugiej części spotkania wywiązała się dość żywiołowa dyskusja dotycząca przyszłości etapu III połączenia kolejowego, czyli odcinka Bieruń Stary - Oświęcim, a dokładnie ul. Grunwaldzka w Oświęcimiu-Babicach. Przedstawiciele PKP potwierdzili, że na ten odcinek, posobnie jak na dwa poprzednie, również wykonana jest dokumentacja projektowo budowlana i uzyskana decyzja środowiskowa. Brakuje jednak porozumienia pomiędzy Polską Grupą Górniczą a spółką kolejową, które określać ma odpowiedzialność obu podmiotów w zakresie zaprojektowanego przeprowadzenia pociągu przez teren kopalni.

Jak zauważył Burmistrz Bierunia, brak wypracowania wspólnego stanowiska w tym zakresie jest samorządom znany, gdyż spółka kolejowa prosiła już o lobby gmin i pomoc w przyśpieszeniu prac nad tym dokumentem:

„Boli tylko, że to tyle trwa. Wszyscy mówią, jak istotny jest ten odcinek, ze otwiera szybkie połączenie do Krakowa, a wydaje się, że prace stoją od lat w miejscu. Byłem niepoprawnym optymistą zakładając, że dzisiaj usłyszymy dobrą wiadomość, że finał tuż, tuż, a tu okazuje się, że ostania wersja porozumienia przesłana dwa lata temu do centrali PGG nadal jest tam procedowana i nic nie wskazuje na to, że jej podpisanie to kwestia kilku tygodni.”

Zdjęcie historyczne: Stacja KWK Piast ze zbiorów W. Wikarek

Obecny na spotkaniu Prezydent Miasta Oświęcim Janusz Chwierut jeszcze dobitniej wskazał na potrzebę realizacji tego połączenia jako skomunikowania dwóch województw, Śląska i Małopolski.

- Nie możemy myśleć o tym połączeniu jako połączeniu lokalnym, a co najmniej połączeniu o zasięgu regionalnym - powiedział. - Jest szansa na szybkie połączenie Tychów z Krakowem oraz alternatywne połączenie Katowic z Krakowem, co jest nieodzowne, biorąc pod uwagę zarówno rynek pracy, jak i edukacji.

Starosta Oświęcimski Andrzej Skrzypiński dodał jeszcze, że jako argument warto też podawać obszar służby zdrowia:

- Ze szpitala powiatowego w Oświęcimu oczywiście korzystają przede wszystkim mieszkańcy tego miasta i okolic, ale spory odsetek pacjentów to też mieszkańcy Śląska, a przede wszystkim powiatu bieruńsko-lędzińskiego.

 Nie można nie wspomnieć o głosie Łukasza Odelgi, starosty bieruńsko-lędzińskiego, który dodał:

- Jeszcze jeden aspekt jest istotny, a mianowicie dostęp do lotniska w Balicach, który to połączenie znacząco ułatwia. Dla Śląska oczywiście rozbudowywane Pyrzowice pozostają tym lotniskiem najważniejszym, ale dla mieszkańców naszego regionu lotnisko w Balicach jest równie atrakcyjne. Oferty obu portów lotniczych się uzupełniają i trzeba zadbać o szybki dostęp koleją do obu.

Niestety przedstawiciele Polskiej Grupy Górniczej, podczas swojej wypowiedzi wskazali jedynie, że nowy zarząd spółki jest zapoznawany z treścią porozumienia i ryzykami płynącymi ze współdzielenia na pewnym odcinku infrastruktury kolejowej i kopalnianej. Nie padł żaden potencjalny termin z szansami na zawarcie porozumienia, ale samorządy zgodnie zobowiązały się do lobbowania na rzecz szybkiego rozwiązania problemu.

Burmistrz Łazisk Górnych Aleksander Wyra rzeczowo wskazał, że to idealny temat na planowane w najbliższym czasie spotkanie pomiędzy PGG a samorządami podregionu tyskiego.

Nutę optymizmu wniosły dwie kolejne wypowiedzi: przedstawiciele KWK „Piast-Ziemowit” Ruch Piast wskazali, że wszelkie problemy natury technicznej, o których przecież dużo słyszeliśmy w ostatnich latach, zostały przeanalizowane i ostatecznie rozwiązane. Zatem dzisiaj przejazd pociągu osobowego przez kopalnię, mimo iż jest zagadnieniem skomplikowanym, jest możliwy i technicznie wykonalny.

Zaś Lucjan Dec, dyrektor Departamentu Komunikacji i Transportu GZM, poinformował, że metropolia złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach FENiKS-a zakupu taboru kolejowego i jeśli wniosek uzyska dofinansowanie, na zrewitalizowanym przez PKP odcinku jeździć będą nowoczesne składy kolejowe.

Prawie dwugodzinne spotkanie podsumował jego gospodarz, Burmistrz Bierunia:

„Bardzo dziękuję wszystkim za przybycie, frekwencja potwierdza fakt, jak ważny i istotny jest to temat przede wszystkim dla samorządów, a więc naszych mieszkańców. Jeszcze kilka lat temu rozmawialiśmy o czymś ulotnym - dzisiaj realizowane będą dwa etapy za prawie 840 mln złotych.

Kilka lat temu marzenie - dzisiaj fakt. Musimy zrobić wszystko, aby etap ostatni czyli odcinek Bieruń Stary - Oświęcim doczekał się realizacji. Mowa jest o dużych środkach rządowych na kolej, o kilku miliardach w roku przyszłym w ramach Ustawy o Funduszu Kolejowym. Nie możemy dopuścić, aby brak zawartego porozumienia pomiędzy PKP a PGG na zadanie, które przecież posiada dokumentacje budowlaną i  tak istotny dokument jak decyzja środowiskowa zniweczyły wieloletnie plany, pracę i wydane pieniądze.

Nie możemy dopuścić, aby w momencie, gdy pojawi się możliwość finansowania etapu kolejowego z Bierunia Starego do Oświęcimia, jako naturalnej przecież kontynuacji tego co będzie robione niebawem w ramach etapów I i II, nie było gotowości dokumentacyjnej do próby sięgnięcia po te środki przez PKP.”

Czytaj również:

• Kolejny krok w stronę rewitalizacji linii kolejowej na trasie Orzesze Jaśkowice - Oświęcim - 29 grudnia 2025r.
• Będzie kolej osobowa z Tychów do Bierunia Starego! Łapcie garść informacji na ten temat - 17 lipca 2025r.