Oficjalny serwisUrzędu Miejskiego w Bieruniu

DBAMY O ZABYTKI - KONSERWACJA KRZYŻA PRZY ULICY WARSZAWSKIEJ

Data dodania: 2018-08-07

Trwają prace konserwatorskie krzyża przydrożnego Męki Pańskiej znajdującego się przy ulicy Warszawskiej w Bieruniu Nowym. Odrestaurowany krzyż wróci na swoje miejsce pod koniec października 2018 roku.

Krzyż przy ulicy Warszawskiej  jest charakterystycznym elementem krajobrazu dzielnicy Zabrzeg w Bieruniu Nowym. Zabytek ten jest wartościowym dziełem sztuki kamieniarskiej z początku XX wieku, reprezentacyjnym dla prężnie działającego wówczas w regionie warsztatu Karola Pokornego z Katowic oraz dla grupy popularnych na Górnym Śląsku krzyży przydrożnych Męki Pańskiej. Stanowi materialne świadectwo zanikającej już tradycji stawiania przydrożnych krzyży oraz istotny element krajobrazu kulturowego Bierunia.

Obiekt jest własnością gminy Bieruń, która w sierpniu 2016 roku złożyła wniosek w sprawie wpisania krzyża do rejestru zabytków województwa śląskiego. Warto podkreślić, że wpisanie obiektu do rejestru zabytków daje możliwość starania się o dotację na jego remont i konserwację. 

W maju 2017 roki Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach wpisał krzyż przydrożny Męki Pańskiej do rejestru zabytków województwa śląskiego.


Gmina Bieruń pozyskała ze środków powiatu bieruńsko-ledzińskiego dotację wysokości 55 969,80 zł na prace konserwatorskie i restauratorskie związane z krzyżem przydrożnym Męki Pańskiej. Dotacja ta pozwala na kompleksową renowację zabytku.Wykonawcą robót jest Pracownia Konserwacji Zabytków z Tychów.

Wykonywane prace konserwatorskie obejmują pełną konserwację techniczną i estetyczną krzyża, a także wykonanie fundamentu pod krzyż. Ich koszt to blisko 56 tys. zł.


 

Warto podkreślić, że gmina Bieruń bardzo dba o zabytki swojego miasta i systematycznie aplikuje o dotacje ze środków powiatu bieruńsko-lędzińskiego na konserwację i restaurację najcenniejszych obiektów. Co roku, w ramach pozyskanych dotacji, odrestaurowuje i poddaje generalnej renowacji  jakiś zabytek.

Przypomnijmy, że w 2015 roku pracom konserwatorskim poddany został krzyż Męki Pańskiej mieszczący się na ulicy Marcina, w roku 2016 dotację przeznaczono na konserwację krzyża Męki Pańskiej zlokalizowanego na ulicy Lędzińskiej, natomiast w 2017 roku nowe życie dzięki konserwacji zyskał krzyż Męki Pańskiej umiejscowiony przy ulicy Chemików.

 
 

Historia krzyża Męki Pańskiej (Ul. Warszawska - Zabrzeg)

Krzyż przy ulicy Warszawskiej w Bieruniu ufundowano w 1905 roku, na posesji wójta Filipa Kuca. Stanowi przykład popularnych i licznych w regionie krzyży wotywnych zwanych „Bożą Męką”, w których oprócz przedstawienia Chrystusa Ukrzyżowanego, umieszczano na postumencie  także figurę Matki Bożej Bolesnej lub świętych związanych z Męką Pańską.

Sygnowany jest przez Kamieniarza Karola Pokornego z Katowic, prężnie działającego  na Śląsku w końcu XIX i początku XX wieku autora licznych nagrobków i krzyży przydrożnych. Dzieła Karola Pokornego wyróżniają się dobrym poziomem warsztatu kamieniarskiego. W swojej twórczości Pokorny wprowadzał elementy neogotyckie, często stosując ostrołukowe lub trójlistne nisze z figurą Matki Bożej, trójkątne daszki postumentów, ornament roślinny lub symbole religijne na postumentach. Krzyż z Warszawskiej wpisuje się w te tendencje, stanowiąc interesujący przykład z dorobku Karola Pokornego.

Obiekt usytuowany jest tradycyjnie, bezpośrednio przy drodze, przez co jest wyraźnie wyeksponowany. Charakteryzuje się powszechną dla tego typu krzyży przydrożnych formą o smukłych proporcjach, złożoną z trójstopniowej podstawy, trzyczęściowego, czterobocznego postumentu zakończonego z każdej strony dwuspadowymi daszkami oraz wysokiego, smukłego krucyfiksu o trójlistnie zakończonych ramionach. Żeliwną figurę Chrystusa Ukrzyżowanego na krzyżu oraz kamienną  figurę Matki Bożej Bolesnej z pochyloną głową cechuje staranny, wyraźny modelunek. Ostatnią kondygnację postumentu zdobi wić winorośli, a ramiona krzyża zakończone są trójlistnie.  W dolnej części, na froncie, znajduje się wtórna czarna płyta z napisem: "Ukrzyżowany Zbawicielu zmiłuj się nad nami”. Z boku kamieniarz umieścił swój podpis częściowo już zatarty: ”K. Pokorny”.

 
 
 
 
 
drukujDrukuj poleć znajomemuPoleć znajomemu zapisz jako pdfZapisz jako PDF
Redagował: Magdalena Kutynia 2018-08-10 21:10:48 wstecz
Urząd Miejski w Bieruniu, 43-150 Bieruń
ul. Rynek 14
Tel.: (+48 32) 324 24 00, Fax: (+48 32) 216 47 77
e-mail: urzad@um.bierun.pl

Newsletter

Miasta partnerskie